“Green house” - công nghệ “nhà xanh”

Gần đây, không ít người đã từng được chiêm ngưỡng ngôi “nhà xanh” có tổng diện tích 232m², thực hiện bởi kiến trúc sư Michelle Kaufmann, đang được trưng bày tại cuộc triển lãm Nhà thông minh (Smart Home) ở khu vực Bảo tàng Khoa học - Công nghiệp tại Chicago (Mỹ). Ngôi nhà này có khung làm bằng nhựa tái chế, mái nhà lắp đặt bởi một hệ thống pin năng lượng mặt trời, sàn nhà làm bằng tre, chậu rửa chén trong bếp được làm bằng bê-tông kết hợp với tro than.

Trong ngôi nhà, nước từ bồn tắm được tái dùng để dội rửa toilet, khu vườn được phun tưới bằng nước mưa chứa trong những chiếc thùng dung tích hơn 1.000 lít. Chiếc xe đạp trong phòng ngủ của trẻ khi được đạp khoảng 30 phút sẽ đủ cung cấp điện cho máy trò chơi điện tử… Hầu như tất cả mọi thứ bên trong và chung quanh nhà được thiết kế theo hướng thân thiện với môi trường, góp phần tiết kiệm năng lượng tới mức tối đa.

Mục đích của cuộc triển lãm này (kéo dài đến hết tháng 1-2009), nhằm cho khách tham quan thấy rằng việc tiết kiệm năng lượng và bảo tồn các nguồn tài nguyên thiên nhiên truyền thống luôn nằm trong tầm tay mỗi chúng ta, cho dù là toàn bộ ngôi nhà hay chỉ một vài chi tiết nhỏ nhặt của căn hộ. Theo lời kiến trúc sư Michelle Kaufmann, riêng ngôi “nhà xanh” này sử dụng nguồn năng lượng ít hơn 1/2 và sử dụng nước ít hơn 1/3 so với những ngôi nhà bình thường khác.

Các nhà chuyên môn cho biết thêm: triển lãm là cách tuyệt vời nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về những lợi ích của công nghệ xây dựng gần gũi môi trường. Ở đó, bạn chỉ cần có ý thức tiết kiệm năng lượng, biết bảo tồn các nguồn tài nguyên, tái chế đồ phế thải và cải thiện chất lượng không khí trong nhà là có thể làm ngôi nhà thân yêu của mình trở nên “xanh” hơn.

Trong 3 năm qua, hơn 330.000 ngôi nhà được xây lên trên đất Mỹ với thiết kế bền vững, thân thiện với môi trường, sử dụng năng lượng mặt trời và các công nghệ xanh khác. Năm nay, tại Mỹ có 6,2% nhà được xây trong đó 1,8% là nhà “xanh”, gấp 3 lần so với năm 2005.

Robert Ivy, Phó chủ tịch Công ty kiêm tác giả báo cáo cho biết: “Thị trường “xanh” đang phát triển ở mọi nơi, xu thế ngày một tăng. Xu hướng này tràn ra mọi nơi trên tất cả các nước, với tất cả các tầng lớp chứ không chỉ ở tầng lớp thượng lưu”.

Theo nghiên cứu, hơn 50%  những người mua nhà “xanh” trong 3 năm qua đã kiếm được ít hơn 75.000 USD/năm, 30% khác kiếm ít hơn 50.000 USD/năm.

Matt Belcher, một nhà xây dựng đồng thời là đại diện của Hiệp hội Xây dựng Nhà ở Quốc gia (NAHB) cho biết: “Trong giữa thời kỳ suy thoái nhà ở tồi tệ nhất, những nhà xây dựng vẫn tiếp tục nhận thấy nhu cầu gia tăng về nhà “xanh” tiếp kiệm năng lượng.”

Ivy cho hay: “Nhu cầu về thị tường nhà ở bền vững- nhà “xanh” đang rất mạnh, nhà xanh đang trở thành điểm nóng trong xây dựng nhà ở. Gần 100 tỷ USD được đầu tư vào nhà “xanh” trong 3 năm qua.”

Nghiên cứu cho thấy khoảng 83% những người được hỏi hi vọng rằng nhà “xanh” sẽ giảm chi phí tiêu thụ hơn nhà cũ, 79% hi vọng chi phí nhiên liệu giảm trong năm đầu tiên, 67% hi vọng giảm chi phí nước.

Namiana Filion, người dân vùng Bronx hiện vừa mới mua nhà tiết kiệm năng lượng cho biết chi phí cho nước và nhiên liệu của cô giảm đáng kể: “chúng tôi mỗi tháng tiết kiệm được 80-90 USD so với nhà trước, hơn nữa nó lại rất có lợi cho môi trường đồng thời lại tiết kiệm được nhiều tiền.”

“Nhà xanh” ở Việt Nam

Theo kiến trúc sư (KTS) Nguyễn Trường Lưu (Hội Kiến trúc sư TP.HCM), nhà xanh hay còn gọi là nhà sinh thái trong kiến trúc được coi là “trường phái hữu cơ”. Có nghĩa là gắn nhân tạo vào thiên nhiên hay đưa thiên nhiên vào công trình. âng tổ của loại nhà này là KTS Frank Lioyd Wright. Mấy năm gần đây để chỉ những công trình có hơi hướng này người ta thường dùng cụm từ “kiến trúc sinh thái” hay kiến trúc xanh (green architecture), nhà xanh (green house) và nó đang là giải pháp của nhiều đô thị phát triển. Việt Nam giờ đây cũng không nằm ngoài xu hướng này.

Tại TP.HCM, ở các khu đô thị mới và nhiều căn nhà mới xây hiện nay, chủ nhân rất chú ý đến yếu tố sinh thái. Nếu ngoại thất rộng - biệt thự chẳng hạn, người ta xây dựng sân vườn, ao hồ, thảm cỏ, hoa lá xanh mướt, tạo không gian thoáng đãng. Nhà thiếu diện tích dưới đất thì người ta làm giàn hoa, thậm chí ao nhân tạo trên sân thượng, mà giới kiến trúc ví von đó là những “vườn treo” trong lòng đô thị.

Nhiều căn nhà hẹp nhưng KTS đã thiết kế, tận dụng sao cho ngôi nhà được tiếp xúc với môi trường thiên nhiên càng nhiều càng tốt, dĩ nhiên phải đạt được tính thẩm mỹ, độ an toàn, hài hòa với xung quanh. Ví dụ một ngôi nhà ống đổ ba tấm (mê) trước đây thì tầng nào riêng biệt tầng đó. Còn bây giờ ba tấm này được “xẻo” một khoảng xuyên suốt từ dưới lên trên, nên ở trong nhà vẫn thấy được bầu trời. Đặc biệt nhờ “lỗ thủng” này mà các tầng đối lưu được không khí - gió trời mát rượi, đưa nắng vào nhà, nên mỗi tầng có thể trồng được cây kiểng, hoa, tạo cho căn nhà luôn xanh tươi. Nhà có chiều sâu thì người ta làm “thiên tĩnh” (giếng trời), có ao cá - hòn non bộ hay hồ bơi. Trong ngôi nhà sinh thái sử dụng chủ đạo các loại gỗ, đá, gạch, ngói hoặc các vật liệu thay thế mang yếu tố thiên nhiên như đá nhân tạo, gỗ công nghiệp qua xử lý…

Đối với loại nhà chung cư, căn hộ cao tầng, giới KTS đánh giá cao phong cách của KTS Ken Yeang (người Malaysia) - ông là một trong những người đi tiên phong trong loại nhà sinh thái ở các chung cư, cao ốc. Chung cư, cao ốc cao tầng khô khốc nhưng các KTS đã phá cách ở nhiều vị trí khác nhau, ở những tầng khác nhau tạo ra những khu vườn, mảng xanh dịu êm, thư thái.

Để có ngôi nhà sinh thái

KTS Nguyễn An Lộc – Công ty Thiết kế Xây dựng KTOM (Nhật Bản) cho rằng, nhiều ngôi nhà có điều kiện để đưa yếu tố sinh thái vào nhưng gia chủ không chú ý hoặc không quan tâm. Họ tận dụng tối ưu không gian và các thiết bị hiện đại mà quên đi những yếu tố thiên nhiên rất hữu ích cho sức khỏe con người.

Tỷ như tận dụng gió trời thông qua sân thiên tĩnh, hơi nước từ ao nhân tạo, từ hồ bơi, giàn hoa… để làm mát căn nhà thay vì dùng quạt điện, tránh hội chứng “nhà bịt bùng”. “Green house” không chỉ dừng lại ở thiên nhiên xanh (cây cối, hoa lá) mà còn gắn với môi trường xung quanh như nước, không khí, vật liệu xây dựng không gây ảnh hưởng đến môi trường, giảm thiểu các thiết bị tiêu hao điện năng như phòng làm việc, phòng sinh hoạt “tranh thủ” sử dụng ánh sáng mặt trời.

Hiện nay trên thị trường Việt cũng đã xuất hiện nhiều thiết bị, vật liệu dành cho “Green house” như máy nước nóng dùng năng lượng mặt trời, máy tạo điện từ gió, các loại thủy cảnh, đá thiên nhiên, nhiều loại cây, hoa… thích hợp trồng trong nhà. Đặc biệt còn có các loại ao hồ nhân tạo bằng nhựa (PVC) và cao su để thiết kế trong vườn hay trong nhà dạng mô đun, mua về chỉ việc lắp ráp rất nhanh.

Điều thú vị là vật liệu để làm hồ kiểu này được ngụy trang bằng các loại đá hay thủy cảnh nhìn rất tự nhiên, khá đẹp. Giá thành cho một hồ cá (bao luôn cả công ráp) khoảng 300.000đ/m2, bảo hành 2 năm. Ngoài ra, nhiều hoa viên có đảm nhiệm thiết kế trọn gói sân vườn, ao hồ với các phong cách làng quê Việt Nam, vườn thiền kiểu Nhật, vườn Âu… Nếu nhà diện tích nhỏ, bất khả kháng trong việc sửa chữa để có những hạng mục sinh thái, chủ nhân có thể dùng các loại hồ cá thủy tinh điểm xuyết cho căn nhà.

Theo nghiên cứu của khoa học sức khỏe, màu xanh là một màu dịu dàng và dễ chịu, nó có thể đem lại cho con người sự yên ổn và sảng khoái. Cũng theo đo đạc của khoa học, khi màu xanh lục đạt tới 25% trong thị giác của con người là dễ chịu nhất và có lợi cho sức khỏe. Một điều tra cũng cho thấy, ở những vùng cư dân có tuổi thọ cao trên thế giới thì tỷ lệ màu xanh lục trong thị giác bình quân đạt từ 15% trở lên.

Ở những thành phố lớn - nhất là thành phố ở các quốc gia đang phát triển có dân cư đông, môi trường sống bị ô nhiễm, thì mô hình đô thị sinh thái được xem là lý tưởng. Như thành phố Thượng Hải của Trung Quốc đang xây dựng các thành phố vệ tinh, các khu đô thị sinh thái mới. Các khu đô thị này sẽ là môi trường sống bền vững, tự cung cấp năng lượng, nước dựa trên những nguyên tắc về an toàn môi trường, không gây hiệu ứng nhà kính.